وایر شمع خودرو و همه چیز در مورد آن
هر یک از اجزای خودرو از ریز تا درشت ویژگی و قابلیت های منحصر بفرد خود را دارند، حتی قطعه های بسیار کوچکی که شاید
به چشم نیایند. در این مقاله برای نقش یک قطعه کوچک اما با قابلیت کلیدی و مهم که نقش بسزایی در سلامت سیستم
فنی موتور دارد بحث میکنیم. که این قطعه وایر شمع خودرو میباشد. در ادامه
اولین سوالی که پیش میآید این است که وایر شمع چیست و چه وظیفهای در خودرو دارد؟
ابتدا به تعریف مختصری از شمع میپردازیم. یکی از قطعات کوچکی که جزوی از مجموعه موتور خودرو میباشد و روی
سیلندر قرار میگیرد. این قطعه برای احتراق درون محفظه عمل جرقه زنی را با گرفتن ولتاژ از یک سر خودرو به سر دیگر آن
انجام میدهد. و با این کار انرژی که موتور به آن نیاز دارد را تامین میکند.
در مقابل وایر شمع خودرو قطعه ای است که وظیفه آن منتقل کردن برق از کوئل به سمت شمع است. بنابراین اگر وایر شمع
دچار اختلال شود و خوب کار نکند در کار شمع نیز اختلال ایجاد خواهد شد. در خودروهای جدید تر طراحان و خودروسازان وایر
شمع را حذف کردند و با این کار انتقال برق را بطور مستقیم از کوئل به شمع میرسانند. زمانیکه کوئل روی شمع قرار میگیرد
از افت ولتاژ و همچنین هدر رفت انرژی پیشگیری میشود. در گذشته بجای شمع از دلکو برای تامین برق و عمل جرقه زنی
استفاده میشد اما در اصل تامین کننده اصلی برق مورد نیاز برای شمع، باطری است. اما کوئل و یا دلکو ولتاژ این برق را افزایش
میدهد و میزان مورد نیاز شمع را تامین میکند.
وایر درواقع نوعی سیم یا کابل انتقال برای جریان برق است. در موتور خودرو برای هر شمع یک وایر شمع وجود دارد.
تعویض بموقع وایرها باعث کاهش هدر رفت انرژی و کارایی بهتر موتور میشود.
وایر شمع خودرو و همه چیز در مورد آن
ساختار وایر شمع
ساختار وایر شمع به صورت یک سیم یا کابلی است که در دو طرف خود ساختاری برای انجام کار مشخص با درپوش هایی
با فرم های خاص تعبیه شده، که یک سر آن ساده و به فیش فلزی برای اتصال شدن به کوئل است و درپوش لاستیکی
برای متصل شدن این فیش بطور ثابت است. کاربرد این درپوش ها جهت جلوگیری از نفوذ رطوبت به مکان اتصال وایر به
شمع است. زیرا درصورت نفوذ آب به اتصالات وایر، باعث مختل شدن عملکرد آن و یا حتی عدم روشن شدن موتور میشود.
در قسمتی که سری به شمع متصل شده، جنس لاستیک آن با کیفیت و خاصیت عایق بندی بالاتری دارد؛ و همچنین درپوش
آن که بزرگتر طراحی شده از پلاستیک ارتجاعی نیز ساخته میشود.
وایر شمع خودرو و همه چیز در مورد آن
شکل ظاهری وایر شمع شامل گزینه های زیر است:
- کابل میانی یا کابل انتقال
- درپوشهای لاستیکی
- مفتول اتصال به شمع
- فیش اتصال به کوئل یا دلکو
اجزای تشکیلدهنده کابل انتقال وایر شمع
کاهنده پارازیت
قسمت کاهنده پارازیت، از داخلی ترین بخش کابل میباشد. که این شاخه از بروز جریان های اضافی و نویز ها جلوگیری میکند.
این نوع کاهنده در کابل ها و سیم های قدیمی استفاده نمیشد و وجود نداشت.
لایه رسانا
در این لایه جریان برق منتقل میشود. دومین لایه از کابل، لایه رسانا است؛ که کم کننده پارازیت را شامل شده و در بر میگیرد.
در خصوص جنس آن باید گفت که در انواع وایر های مختلف جنس های متفاوتی دارد.
لایه عایق
لایه و یا پوشش عایق، همانطور که از نامش پیداست؛ لایه رسانا را میپوشاند و همچنین باعث کاهش و حتی از بین بردن
پارازیت ها و جریان های مزاحمی که در سیم رسانا ممکن است عبور کند باشد. و از این جهت در مقابل گرما و دمای بالا از
سیم محافظت و از هدر رفتن انرژی درون سیم رسانا جلوگیری میکند. جنس لایه عایق برای مدل وایر های مختلف متفاوت است.
بافت تقویت کننده
این بافت در قسمت بالای لایه رسانا قرار میگیرد. موجب افزایش مقاومت و استحکام کابل میشود.
و جنس این لایه را از الیافی که مقاوم به گرماست میسازند.
وایر شمع خودرو و همه چیز در مورد آن
انواع وایر شمع
وایر شمع انواع مختلفی دارد که هرکدام از آن ها دارای ساختاری مشابه هستند اما از نظر جنس کابل و بخش درونی متفاوت است.
3 نوع وایر شمع داریم که در ادامه به توضیح و تعریف مختصری از آن ها میپردازیم.
وایر شمعهای سیمی
در وایرهای سیمی رسانا از جنس فولاد و یا مس است که در مقابل شکل پذیری و یا خم شدگی بیشترین مقاوت را دارا هستند.
اما با وجود رسانا بودن جنس این وایر، بیشترین پارازیت و ایجاد صدا در انتقال برق اتفاق میافتد. و همین قضیه باعث میشود
در کارکرد ECU اختلال ایجاد شود. بنابراین استفاده از این وایر شمع های سیمی در صنعت خودرو سازی لغو شد.
وایر شمعهای ابریشمی
در این نوع وایرها رسانا از جنس سیلیکون و لاتکس میباشد که علاوه بر مزیت انتقال انرژی برق، دارای لایه کاهنده پارازیت نیز است.
بنابراین این نوع وایر در صنعت خودروسازی بالاترین استفاده را به دلیل مقاومت بالایی که دارد داشته است. ولی در مقابل
این جنس برق کافی با ولتاژ مناسب را به شمع خودرو نمیرساند و این امر موجب کم شدن بازده موتور و بنابراین باعث
میشود مصرف سوخت نیز افزایش یابد. این مشکلی است که با عملکرد بیشتر موتور و همچنین جذب بیشتر رطوبت تشدید میشود.
وایر شمعهای بوبیندار
از بین دو وایری که درمورد آن ها بحث کردیم این مورد جزو پرمصرف ترین و درواقع بهترین نوع وایر است.
جنس وایر بوبین دار از کروم و یا نیکل است. این وایر به صورتی است که یک سیم نازک مانند فنر و با 50 دور در هر سانتیمتر
به دور لایه ای از جنس بوبین می پیچد. لایه های این کابل به ترتیب از جنس الیاف کاهنده و یا کم کننده پارازیت، فریت نویز گیر،
لایه فنری کروم یا نیکل، لایه ی عایق سیلیکونی، لایه تقویت کننده و بافت سیلیکونی خارجی است. این کابل ها بدلیل مقاومت پایینی
که برای رسانا دارند موجب افزایش سرعت انتقال برق به شمع شده و بنابراین افت ولتاژ ایجاد نمیشود.
همچنین مشکل جذب رطوبت نیز در این وایر دیده نمیشود.
وایر شمع خودرو و همه چیز در مورد آن
طول عمر مفید وایر شمع چقدر است؟
کارخانه تولیدی و نوع خودرو تعیین کننده عمر مفید وایر شمع ها هستند. اما معیار مشخص شدن پایان عمر این قطعه
کیلومتر عملکرد خودرو است که کیلومتر مفید آن توسط فروشنده وایر روی بسته آن درج و مشخص میشود.
این طول عمو و خصوصیات بر حسب جنس های مختلف وایر متغیر است. درواقع دو عامل
1. حرارتی که موتور به وایر منتقل میکند.
2. میزان ولتاژ برقی که از وایر عبور میکند، درطراحی و طول عمر وایر تاثیر دارند.
وایر شمع خودرو و همه چیز در مورد آن
علت خراب شدن وایر شمع خودرو چیست؟
از رایج ترین دلایلی که منجر به خراب شدن وایر شمع میشود میتواند شامل موارد زیر باشد:
- استفاده از مواد نامناسب و نامرغوب برای ساخت این وایر ها که موجب خراب شدن و کاهش عمر این قطعه میشود.
- عمر مفید وایر معمولا از شصت هزار تا هشتاد هزار کیلومتر است. و طی کردن مسافتی بیشتر از این ارقام، احتمال
خراب بودن وایر ها را تا جای زیادی افزایش میدهد. - لرزیدن موتور خودرو باعث آسیب رساندن به وایر شمع ها میشود. در نتیجه اگر این قطعه بدرستی در محل خود
نصب نشده باشد، ممکن است در اثر لرزش موتور خودرو آسیب دیده و از بین برود.
وایر شمع خودرو و همه چیز در مورد آن
از مشکلاتی که درمورد سوختن و خرابی وایر شمع ها بوجود میاید از کار افتادن سیلندر های موتور است.
که این مسئله در موتور هایی که بیشتر از 4 سیلندر دارند چنان بحث جدی نمیباشد. مشکلاتی دیگر
که موجب بی کیفیت شدن و خرابی وایر شمع ها خواهد شد شامل: کم شدن قدرت موتور،
افزایش دمای موتور بدلیل فشار زیاد، لرزیدن موتور، زیاد شدن میزان آلاینده خودرو و افزایش مصرف سوخت میباشند.
_____________________________________________________________________________________________________________________
تست وایر شمع خودرو
خراب بودن وایر شمع خودرو موجب ایجاد لرزش در موتور شده و ممکن است باعث روشن نشدن و یا روشن شدن
ناقص خودرو شود. بنابراین باید تست سالم بودن وایر را انجام داد.
- درمرحله اول تست ظاهر وایر: در این مرحله وایر هارا باید از لحاظ پوسیدگی، پاره بودن، ترک برداشتگی و.. مورد
بررسی قرار داد. و درصورت مشاهده مشکل و آسیبی وایر شمع را تعویض کرد. - مرحله دوم تست مقاومت وایر: که این تست توسط یک مولتی متر انجام میشود.
مقدار مقاومت وایر شمع مختص هر خودرویی در دفترچه راهنمای آن ثبت شده است و اگر عدد مولتی متر
بیشتر و یا حتی کمتر از آن عدد ذکر شده باشد، وایر شمع باید تعویض شود. - مرحله سوم تست عملکرد وایر شمع: این مرحله را باید حین روشن بودن خودرو مشاهده و بررسی کرد.
اگر وایر خودرو دارا مشکلی باشد با این روش نیز میتوان تشخیص داد.
تعویض وایر شمع خودرو
تعویض وایر شمع در اکثر خودرو ها کار نسبتا راحتی است. که میتوان بدون نیاز به مکانیک خودرو و یا نمایندگی
به تنهایی تعویض کرد. مراحل تعویض برای خودروهای سواری معمولا در دفترچه راهنمای آن ها ذکر میشود.
مرحله اول
ابتدا کاپوت را بالا بزنید و با استفاده از میله نگهدارنده در کاپوت را ثابت نگه دارید.
مرحله دوم
محل قرار گیری وایر شمع را پیداکنید. وایر شمع ها معمولا بالای پوسته موتور قرار دارند.
و با یک کابل یک سر آن ها به شمع هایی که داخل موتور هستند قرار میگیرد و سر دیگر آن ها به کوئل متصل است.
مرحله سوم
بعد از پیدا کردن محل قرار گیری وایر شمع ها، به محل قرار گرفتن و طول هر وایر دقت کنید زیرا زمانی که
میخواهید وایر جدید را نصب کنید این مشاهده و دقت بدردتان میخورد تا بدانید هر کابل به کدام قسمت
متصل میشود. درصورتی که اشتباهی یا جابه جا وصل کنید؛ موتور یا روشن نخواهد شد و یا روشن میشود ولی بد کار میکند.
مرحله چهارم
زمانی که میخواهید وایر شمع هارا جدا کنید یا بیرون بیاورید از آچار شمع استفاده و کمک بگیرید.
مرحله پنجم
حال وایر هایی که قابل نصب هستند را طبق ترتیب وایرهای قبلی به همان صورت در جای اصلی خودشان نصب کنید.
پس از جایگزینی وایر ها و اطمینان از متصل شدن آن ها ماشین را روشن کنید تا از کارکرد درست خودرو مطمئن شوید.
مرحله ششم
در این مرحله اگر موتور به خوبی کار کرد نشان دهنده نصب خوب و با دقت شماست در غیر این صورت مراحل را چک کرده و مجددا تلاش کنید.
نکته هایی که باید به آن توجه داشته باشید:
در زمانی که موتور روشن باشد و روی وایر شمع آب بریزید و یا اسپری کنید موجب ایجاد جرقه در یک وایر میشود
و این امر تشخیص خوبی برای شناسایی وایر معیوب و خراب است.
همیشه قبل از تعویض وایرها و جا گذاشتن آن ها به محلی که وایر از قبل قرار داشت توجه کنید تا دچار مشکل نشوید.
این امکان هم وجود دارد در برخی خودرو های سواری بجای استفاه از وایر از کوئل استفاده شده است که در بالای شمع قرار دارد.
و این نکته مهم را نیز در نظر داشته باشید، هیچوقت زمانی که خودرو روشن است اقدام به تعویض و تعمیر وایر شمع های آن نکنید.
باتشکر از صبر و حوصله ای که در این مقاله گذاشتید و تا آخر با ما همراه بودید. برای مشاهده و مطالعه مقالات مفید تر به سایت و یا وبلاگ ما مراجعه کنید.
——————————————————————————————————————————————————————————————————————————